KURD � ALFABA SOXD/SOGD?

�ore� RE�Î

Kurd dibêjin em nevîyên Medan e, gor belgeyên dîrokî ew te pi�trast kirin. Lê li ser zimanê Medan agahîyên me pir hindikin. Dibê ku bi alfaba Aramî hinek pirtûk û maqalê di vê derbare de derketibin. Lê mixabin yên vî tipî nizanin nikarin jê sûd werbigrin. Wekî din di Kurmancî, Tirkî an zimanê kî din de heta roja îro ez rastî tu nivîsan nehatim. Ew kêmasîyeka mezina me Kurdan, bi taybetî jî ya rew�enbîrane. Pêvîstê li ser wê yekê lekolîn bên kirin giredana me ziman û alfaba Medan jî derkevê holê. Dîsa giredaneka alfaba Medan bi yên cîran re, bi taybetî jî ya ”Soxd” re, ku babeta me li ser wê ye, heye an na gereg zelal bibin. Bê guman dema xwarzîyê Medan Kûro� desthilatdariya wan hilwe�and, Pars li ser kelepûra Medan rûni�tin û hemî kirin malê xwe... Îro jî bi navê wan te xwendin. Ew gereg nebe asteng ku em liser vê babetê serê xwe zêde bê�inin.

Roja p�roz roja ziman

Di kurdî de peyva ziman li ser bingeheke gelek rast rûni�tiye. Ziman wek organê ji go�t ku mirov bi tevgera wî ji jêderkan dengan derdixe, ji bo li jiyanê mayînê bi alîkariya wî xwarinê dixwe ye. Li aliyê din navê axaftina me kurdan e jî. Dema mirov di vê çarçovê de vê têgînê dinirxîne, tê digihîje ku ji bingehê jiyana mirovan yê herî girîng ziman e.

Ji bo roja dayikan--->W�ne

Pê li PDF bike!>

KESAYET�Y�N DI W�JEYA KURD DE XWEDIY� ROLA SEREKE - 1

OSMAN SEBRÎ - Osman Sebrî di sala 1905an li gundê Narincê yê Kolîka Semsûrê hatiye dinyayê. Bavê wî serokê êla Mêrdêsiyan bû. Dema ku Osman Sebrî hê zarok bû, bavê wî di sala 1915an de çû ser dilovaniya xwe û ew li ba apê xwe yê ku bû serokê êlê, mezin bû.
Pi�tî Serhildana Sêx Seîd, Osman Sebrî jî digel herdu apên xwe Þukrî û Nûrî di sala 1926an de tê girtin. Herdu apên Osman Sebrî di zîndana Amedê de hatin darvekirin. Lê Osman Sebrî du salan di zindana Denizliyê de dimîne û pi�tî efûyeke gi�tî, di sala 1928an de tê berdan.
Di sala 1929an de careke din Osman Sebrî digel 26 serokên kurd, hat girtin lê dîsa zû hat berdan. Ew di 24.12.1929an de direve Sûriyeyê, du salan dibe endamê Partiya Xoybûnê û di kovara Hawarê de li ser mijarên cihê dest bi nivîsandinê dike.
Di sala 1954an de Osman Sebrî alfabeya kurdî ya latînî we�and û hin pirtûkên mîna; Bahoz, Derdên Min û çar Leheng nivîsandine. Dîsa pir helbestên wî yên ne çapkirî jî hene.
Di sala 1957an de Osman Sebrî digel hin welatparêzên kurd, di xebata damezirandina »Partiya Demokrat a Kurdî li Sûriyeyê« de cih digire û wek sekreterê partiyê tê hilbijartin.
Osman Sebrî roja 11-01-1993an wefat kir. Ew li gundê Berkevirê, li binxetê ve�artî ye.

KESAYET�Y�N DI W�JEYA KURD DE XWEDIY� ROLA SEREKE - 2

MELAYÊ CIZIRÎ (1570-1640) - yek ji helbestvanên mezin yên kurd e.

Perçeyek ji meqele "Klasîkên me - an �ahir û edîbên me ên kevin" ya Celadet Alî Bedirxan:

Mela li cem hemî kurdmancan, nemaze li cem feqehan ewçend nas e ko ne hewce ye ez wesfê wî bidim. Mela �ahirekî mitesewif e, dîwana wî di sala 1919 an de li Stenbolê ketiye çapê. Beriya wê li Petresbûrgê jî hati bû çap kirin. Min ji vê çapê nisxeyek li �amê di taxa kurdmancan de dîtiye. Çapa Petresbûrgê çapeke lîtografîk e.
Melayê Jaba di heqê Melayê Cizerî de dibêje: »�ahirê diwê Melayê Cizerî ye. Eslê wî ji Cizîra Bihtan e. Navê wî �êx Ehmed e. Di tarîxa pansed û çilî de di nêv Cizîrê de peyda bûye. Di wî wextî Mîr Imadedîn li Cizîrê mîr bû û xweheke mîr hebû. Ev �êx Ehmed li xweha mîr a�iq bûye. Xezeliyatine zehf gotiye û diwançeyek tertîb kiriye. Dîwana Melayê Cizerî dibêjin qewî dîwaneke misteleh e, û zehf li nik ekradan meqbûl e. Pa�ê, Mîr Imadedîn ew �êx Ehmed ceribandiye ko a�iqê heqiqî ye û xweha xwe da ê. �êx Ehmed qebûl ne kiriye. Ev �êx Ehmed jî di tarîxa pansed û pêncî û �e�ê de merhûm bûye û di nêv Cizîrê de medfûn e, û ziyaretgaha xelkê ye«.

Romanek di nava b�dengiy� de tev� w�jeya kurd b�!

Mîr Qasimlo: Di nava geremola we�angeriya kurd de, Serhedî bûn ne hêsan e. We�anxaneyên nivîskaran bi pirtûkên xwe re bilîn in....

We�anxaneyên din ên nav mezin ku di cewhera xwe de biçûk û di vîzyonweriyê de lokal, lê gelek poz bilind û bi pahûfexr in; dema peyva “Serhed” ê dibîhîsîn, ya sponsorên wan di tarî�evan de dixeniqin-di qurziyên bajaran de wenda dibin û yan jî bernameya wan hetanê du salan tê dagirtin -carnan jî eynî wisa "Bira" tu ji kû yî? Kurdê kîjan deverê yî? dibêjin.. (Min ev pirsîna kirêt a bi mabest, li dost û hevalên xwe qedexe kiriye.)

D�ROKA NIV�S � ALFABEY�

Li gorî lêkolînên arkeologan cara pê�î sumerî li Mezopotamyayê berî zayînî (bz) li derdora salên 3500î li ser kevir û lewheyên axikî bi awayekî sîstematîk wêne kolane. Pi�tre wêneyên xwe basît çêkirine ku mirov têbigehîje. Ji wêneyên weha hêsan û sîstematîk re pîktogram dibêjin. Ji ber ku sumerî wêneyên xwe li ser heriya �il û bi kam nivîsîne,detaliyên wan ji aliyê arkeologan ve ba� nehatine xwendin û fêm kirin. Pi�tî sala 3000 î sumerî pîktogramên xwe bi pê�xistine û wek nivîsar li ser lewheyên axikî yên biçûk nivîsîne. Ji wan lewheyên axikî hinek ji wan di firnan de �ewitandine û hinek ji wan jî li ber tava rojê hatine �ewitandin.Wek nimûne, dema wêneya rojê bê çêkirin, divê weha basît û hêsan be ku ji aliyê herkesî ve were naskirin û zanîn. Lê bi tenê ne çêkirin, herweha ew kesê ku wêneya rojê bibîne jî, bizanibe ku ew di wateya “roj” an “demê” de hatiye çêkirin. Ku “roj” sembol û nî�ana “dem” an “zeman” bûye. Ji wêneyên weha yên watedar re îdeogram dibêjin.

Kurd� �iqas p�� dikeve?

Zimanzan û rew�enbîrên kurd ku rew�a zimanê kurdî nirxandin astengî û xetereyên li pê�iya zimanê kurdî destnî�an kirin û diyarkirin ku ji bo bidestxistina mafê perwerdeyê divê kurd têbiko�in û xebatên berfireh bime�înin.

R�bera axaftin� ya Frans�-Kurd� derket

Yekem pirtûka Ge�tê Rêbera Axaftinê (Fransî – Kurdî) Guide de Conversation (Français - Kurde) ye derket. Pirtûk ji aliyê Cenap Karaduman û Bawer Okutmu�tur ve hatiye amadekirin. Di heman rêzê de rêberên axaftinê yên Îngilîzî – Kurdî, Spanî – Kurdî, Almanî – Kurdî tên amadekirin.

Ji Kom�teya Ziman ya KCK�� ji bo �a�an� peyama sersaxiy�

Komîteya Ziman û Perwerdê ya KCK’ê di derbarê wefatbûna Prof.Dr. Karlênê Çaçanî yê ku li Akademiya Zanistî ya Netewî ya Ermenîstanê Serokê Be�a Kurdzaniyê bû peyamek ya sersaxiyê we�and.